Prawo - chatka.info

Domniemanie konstytucyjności

admin — Sat, 28 Jun 2008 19:36:57 +0000

Nie chodzi o to czy jakiś akt jest objęty domniemaniem dopóki Trybunał nie stwierdzi, ale chodzi o rzecz znacznie ważniejszą. Jeżeli zgadzamy poddać się jakiemuś porządkowi prawnemu, ale jako ludzie wolni a nie niewolnicy, to to oznacza, że zachowujemy szacunek do prawa przez naszych przedstawicieli w parlamencie. I owo domniemanie konstytucyjności obejmuje bardzo wiele aspektów. Nie tylko to, że przepis jest zgodny z konstytucją, ale również ten aspekt szacunku do porządku prawnego, że istnieje zawsze coś co może określić jako ratio legis. A więc, że przepis jest ustanowiony dla jakiegoś dobra wspólnego zgodnie z art.1, a nie, że przepis jest dla zła wspólnego, bo tak też bywało w ustrojach totalitarnych.
Obowiązuje nas domniemanie, że przepis ten służy jakimś celom interesowi publicznemu, jest zatem jakieś ratio legis. Co z tego wynika? To, że nie tylko mu nie można odmówić zgody z konstytucją bez specjalnej procedury, ale nie można go uznać za niepotrzebny, za zbędny za pozbawiony treści normatywnej.
Co zrobić w sytuacji kiedy wykładnia językowa lub wykładnia systemowa w oparciu o definicje legalne nie prowadzi nas do jednoznacznego, a musimy w prawie finansowym ustalić jednoznacznie znaczenie jakiegoś przepisu. A przecież wiemy, że nie możemy odmówić temu przepisowi znaczenia, nie wolno nam tego zrobić, a także nie zawsze jest tak, że przepis pozbawiony jednoznacznego znaczenia jest zarazem niekonstytucyjny. Bo nie zawsze musi być ten stopień niejednoznaczności, który prowadzi do niekonstytucyjności.
Co wówczas należy zrobić? Czy możemy w prawie daninowym odwołać się do wykładni historycznej np. stenogram sejmu, czy wykładni funkcjonalnej?
Odpowiedź w tym zakresie jest niesłychanie powściągliwa. Mamy poszukiwać sensu przepisu, jego znaczenia zawsze w drodze wykładni systemowej, rozumianej najszerzej. Jeśli się da również jako wykładni w zgodzie z konstytucją. Sięganie do wykładni historycznej lub funkcjonalnej może mieć znaczenie ale tylko w sytuacjach extraordynaryjnych, nadzwyczajnych, kiedy inaczej należałoby uznać, że ten przepis nie ma żadnej treści normatywnej.
Czyli należy pamiętać, iż wykładnia funkcjonalna, cel jaki przyświeca ustawodawcy nie może być posunięty do tego, że ustawodawca chciał kogoś opodatkować. Dlatego, że wymóg przyzwoitej legislacji w prawie finansowym polega na tym, że związki muszą być zdefiniowane wprost.
Inaczej mówiąc niedopuszczalne jest nakładanie obowiązków prawno – finansowych na podstawie wykładni funkcjonalnej. A więc są granice dla wykładni funkcjonalnej.
Czy wykładnia funkcjonalna w takich ramach na korzyść podatnika jest dopuszczalna? Oczywiście w ograniczonym zakresie – tak!!
Mamy różne sposoby i techniki wykładni, które prowadzą nas do ustalenia znaczenia przepisu w taki sposób, aby przepis ten został w sposób w miarę jednoznaczny i przewidywalny zdefiniowany i określony.
Co zrobić kiedy przepis jakiś ma różnorodne interpretacje znajdujące potwierdzenie w orzecznictwie sądu? Inaczej mówiąc mamy sytuacje, że przepis ten może być w dwojaki sposób interpretowany. Mało tego, to rozumienie się tak zwerbalizowało, że utrwaliły się różne linie orzecznicze, np. w art.19 ustawy o podatku od towarów i usług jakie są przesłanki uprawnienia podatnika do potrącenia podatku naliczonego od podatku należnego, jakie znaczenie ma wpływ termin do złożenia deklaracji podatkowej, wpływ terminu od dokonanej transakcji itd..
Czy należy mówić o dążeniu do usunięcia niezgodnego rozumienia i stosowania przepisów czy samego przepisu?
Inaczej mówiąc jeżeli sąd administracyjny przy interpretacji prawa podatkowego spotyka się z sytuacją, że ten sam przepis przez różne sądy i różne organy jest zupełnie inaczej rozumiany i stosowany.
Możemy powiedzieć, że albo organ kieruje się zasadą niezawisłości sędziowskiej i przyłącza się do jednej ze szkół albo dochodzi do uchwały sędziów. Jednak zachodzi obawa, że jedno z tych rozumień i zastosowań przepisu jest niezgodne z konstytucją. Obowiązany jest skierować pytanie do TK. Ja uważam, że w takich sytuacjach sąd obowiązany jest i tak postępują sądy.
I czy to jest pytanie dotyczące brzmienia przepisu czy jego stosowania, jako, że Trybunał nie powinien usuwać przepisu z powodu jego niezgodnego z konstytucją stosowania. Jednak jest utrwalony pogląd, iż kiedy mamy do czynienia w orzecznictwie z rozumieniem przepisu, a zwłaszcza na podstawie orzeczeń SN lub NSA, wtedy TK obowiązany jest zbadać zgodność z konstytucją takiego przepisu w rozumieniu jakie temu przepisowi nadało orzecznictwo. Jeśli jest kilka takich utrwalonych, bo i takie sytuacje bywają linii orzeczniczych to orzeka o tej na podstawie której zachodzi uzasadniona obawa co do jego niekonstytucyjności i wtedy wyrok brzmi: przepis ten jst niezgodny z konstytucją w zakresie w jakim rozumiany jest tak i tak. Jest to tzw. negatywny wyrok interpretacyjny. Nie jest usunięty sam przepis, ale takie jego rozumienie które, zdaniem Trybunału jest niezgodne z konstytucją. Również Trybunał musi działać w oparciu o domniemanie konstytucyjności.

Bezpośrednie stosowanie konstytucji

admin — Sat, 28 Jun 2008 19:36:23 +0000

Zwykle jest tak, że jeden przepis konstytucyjny czy jeden przepis ustawy zawiera kilka norm, bo tam jest kilka zachowań unormowanych.
Art.217 i jego znaczenie przy ustalaniu przepisów podatkowych. Informuje on o trzech różnych rzeczach: a) nakładaniu podatków i innych danin publicznych; b) o określeniu podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych; c) o zasadach przyznawania ulg i umorzeń oraz o zasadach określania podmiotów zwolnionych z podatku.
Na ile ten przepis podlega bezpośredniemu stosowaniu jako norma zastępująca ustawę, a na ile bezpośredniemu stosowaniu jako generalna dyrektywa interpretacyjna.
Przecież powiedzieliśmy, że bezpośrednie stosowanie konstytucji to nie tylko zastępowanie ustawy przez konstytucje, wprost przeciwnie. Takie sytuacje są niesłychanie rzadkie (bo wtedy po co k.k., ordynacja – umieśćmy wszystko w konstytucji). Konstytucja jako zbiór generalnych dyrektyw interpretacyjnych też jest bezpośrednim stosowaniem, bo jeżeli mamy wątpliwości no to ustalamy znaczenie przepisu odwołując się od zasad i wartości konstytucyjnych i nimi się kierujemy.
Ten obowiązek spoczywa na każdym organie, na każdym sądzie, bo skoro konstytucja jest najważniejszym prawem, to znaczy, że wchodzi automatycznie do porządku prawnego. A więc nie tylko tak prostacko, że konstytucję sobie zastąpimy ustawą, bo to nieprawda. Wprost przeciwnie, tylko tak, że nie mówimy, że w razie wątpliwości na korzyść podatnika (tak jakby był oskarżonym) czy też w razie wątpliwości na korzyść fiskusa.
Jeśli ustalamy znaczenie to najpierw ustalamy znaczenie językowe, a potem systemowe, ale systemowe to nie tylko w stosunku do innych ustaw czy w ramach tej ustawy, ale w porządku prawnym, a więc zgodnie z konstytucją.
Nakładanie podatków i ciężarów jest, następuje w drodze ustawy. Czy tutaj możemy mówić o jakiejś sprzeczności symetrycznej? Chyba nie. Chodzi tylko o formalną rangę ustawową, chodzi o pojęcie nakładania ciężarów publicznych o których mowa w art.84 konstytucji i możemy powiedzieć, że w tej części art.217 jest tylko generalną dyrektywą ta część pierwsza, mówi, że w zbiegu z art.84 nakładać można na kogoś ciężar, ale zarazem „nakładać” tzn. że istnieje podmiot, który jest zdolny do udźwignięcia tego ciężaru. A więc nakładać można w stosunku do tzw. zdolności podatkowej. A czy kierowanie się oceną owej zdolności można wprost wyprowadzić z konstytucji? Nie. Tylko z ustawy kierując się, np. jeszcze innymi wartościami konstytucyjnymi o których będziemy mówili, ale te kwestie mógłby rozstrzygnąć tylko TK. Nie może organ bądź sąd ściągać podatków, uważając, że nałożony ciężar nie jest adekwatny do zdolności jego udźwignięcia przez podatników.

Konstytucja a przepisy prawa finansowego

admin — Sat, 28 Jun 2008 19:35:02 +0000

Z wielu norm konstytucyjnych wynika, że nie jest ona tylko zbiorem zasad ogólnych ale aktem normatywnym o mocy obowiązującej takiej jak wszystkie inne akty obowiązujące na terenie Polski. Będąc jednocześnie aktem hierarchicznie najwyższym.
Jeżeli zatem z norm konstytucyjnych możemy poznać taką treść, która w sposób wyraźny kreuje obowiązki lub uprawnienia, to zachodzą problemy konfliktu norm i dokonywania wykładni w zgodzie z konstytucją. Dotyczy to zwłaszcza prawa podatkowego, ale także budżetowego.
Należy również pamiętać, że art.8 u.2 konstytucji ustala zasadę, a zarazem obowiązki wszystkich podmiotów zarówno obywateli którzy są zobowiązani przestrzegać jak i władze publiczne do tego, żeby przepisy konstytucji stosować bezpośrednio chyba, że konstytucja mówi inaczej.
Zasadą jest bezpośrednie stosowanie konstytucji w dwojakim tego słowa znaczeniu. Jako normy hierarchicznie wyższej w stosunku do ustawy, umów międzynarodowych itd. a także skoro konstytucja weszła w życie 17.10.1997 roku jako normy późniejszej nakładającej się na unormowania już istniejące i razem z nimi tworzące jeden porządek prawny.
Obowiązek bezpośredniego stosowania konstytucji dotyczy sytuacji kiedy konstytucja jako norma wyższego stopnia może ustalać obowiązki inaczej niż ustawa czy umowa międzynarodowa oraz do obowiązywania bezpośredniego konstytucji jako normy późniejszej, np. w tej chwili jest przedmiotem orzekania TK.
Proszę zwrócić uwagę iż art.8 u.2 mówi: „zasadą jest bezpośrednie stosowanie konstytucji jako aktu wyższego, jako aktu normatywnego. Przecież kiedyś traktowano konstytucję jako rodzaj generalnej umowy społecznej, aktu ustrojowego”.
Nasza konstytucja przyjmuje domniemanie, że jest zbiorem norm prawnych. Druga część zdania :chyba, że konstytucja stanowi inaczej”. A więc chyba wtedy, kiedy konstytucja mówi w taki sposób, iż nie nadaje się on do bezpośredniego stosowania, albo wprost odsyła do ustawy. A więc odesłanie do ustawy wskazuje nam, że nie konstytucja ma być bezpośrednio stosowana, ale ustawa która jest jakby wykonaniem konstytucji.
Zasadą jest jednak bezpośrednie stosowanie konstytucji. Może być tak, że konstytucja wprost i w sposób dostatecznie określony jakiś stan prawny reguluje. Taki sam stan prawny reguluje ustawa, np. art.105 konstytucji o immunitecie oraz ustawa o wykonywaniu funkcji posła i senatora.
Mamy do czynienia z tzw. Symetrią. Ten sam stan faktyczny w całości lub w części jest regulowany wprost przez konstytucję i ustawę wcześniejszą lub późniejszą względem konstytucji.
Powstaje pytanie o moc obowiązującą takiej ustawy i zakres jej stosowania. Żeby uzmysłowić państwu ten problem to może odwołamy się do takiego przykładu:
Otóż zgodnie z art.219 u.1 sejm uchwala budżet państwa na rok budżetowy w formie ustawy budżetowej. Odwołamy się do dwóch przepisów ustawy o finansach publicznych, które w sposób częściowy normują tę samą materię.
Art.80 mówi o tym, iż ustawa budżetowa może określać oprócz limitu wydatków na okres roku budżetowego limity wydatków na programy wieloletnie. Mamy więc ustawę budżetową, która określa budżet, mamy ustawę o finansach publicznych. Mamy jeszcze art.86 ustawy o finansach publicznych. Stwierdza, że ustawa budżetowa ustala: wykaz programów wieloletnich, wykaz inwestycji wieloletnich. Są też przepisy dotyczące projektu ustawy budżetowej w ustawie o finansach publicznych, która do tego odnosi się.
Czy mamy do czynienia z częściową sprzecznością a zarazem symetrią rozwiązań ustawowych i rozwiązań konstytucyjnych? Konstytucja mówi wyraźnie, że ustawa budżetowa jest uchwalana na okres roczny. Jakie ma obowiązki Rada Ministrów jeśli chodzi o przedłożenie projektu ustawy budżetowej. Czy dostosować się do ustawy o finansach publicznych, a więc w ogóle nie przedkładać tych programów wieloletnich przez to, że uznaje wyższość konstytucji i nie stosuje tej ustawy. Czy też przedłożyć ten projekt wg jej mniemania i prawa do wyłączności z uwzględnieniem programów wieloletnich. A więc czy RM może odmówić stosowania ustawy dotyczącej finansów publicznych. Nie ma prawa odmówić. Jeżeliby widziała taką potrzebę, oznacza to obowiązek dostatecznej powściągliwości, bo przecież pewne pole wyboru ma. Jeżeli uzna RM potrzebę takich programów to nie odmawia stosowania ustawy o finansach kieruje taki projekt ustawy budżetowej.
Teraz pytanie o kompetencje sejmu. Uchwala razem z programami, uchwala bez programów albo uchwala razem z programami, lecz skutki prawne wywiera tylko ta część, która jest zgodna z konstytucją, albo bez stwierdzenia przez TK, że programy wieloletnie nie obowiązują, a ustawa budżetowa ma moc obowiązującą. Czy sejm może uchwalić ustawę budżetową wraz z programami wieloletnimi mimo, że konstytucja mówi o rocznym okresie obowiązywania. Może !!!
Dopiero orzeczenie TK w tej części może stwierdzić niekonstytucyjność ustawy budżetowej i wycofać ją z porządku prawnego. A więc dochodzimy do wniosku, że nawet w sytuacji tzw. symetrii przepisów nie prowadzi autonomicznie do jak gdyby obowiązku odmowy stosowania ustawy. Można mówić o pewnego rodzaju „obowiązku” kierowania takich ustaw albo w drodze pytania prawnego albo w drodze wniosku prewencyjnego do TK.
Ale czy mam moc obowiązującą na ten rok czy na następne lata? Nie jest to do końca rozstrzygnięte, ale w tym aspekcie przepis konstytucyjny brzmi tak zdecydowanie, że moim zdaniem (Romanowskiej) zawiera w sobie wprost treść normatywną.
Koniec roku budżetowego to koniec budżetu. Nie dopuszcza istnienie dwóch ustaw budżetowych w tym samym okresie. W tym zakresie jest taka sprzeczność, która prowadzi nas do wniosku: RM wykonuje program limitów wieloletnich pod warunkiem, że wszedł on do następnej ustawy budżetowej. Dopiero w tym momencie możemy powiedzieć, że działając na podstawie poprzedniej ustawy RM narusza wprost prawo. Wprawdzie normą konstytucyjną ale tak sprecyzowaną, że nie ma wątpliwości, że jest wyraźna sprzeczność hierarchiczna, norma wyższego rzędu czegoś zakazuje, zakazuje istnienia dwóch ustaw budżetowych.
A więc w tych nielicznych przypadkach bezpośrednie stosowanie konstytucji należy rozumieć jako w pewien sposób, na skutek wyraźnego brzmienia konstytucji okazującego wprost, czyli działanie konstytucji jako normy wykonalnej wyższego rzędu następuje wyłącznie normy ustawowej. Są to niesłychanie rzadkie przypadki. W prawie podatkowym nieomal nie występuje.
Mieliśmy kilka stadium: zgłoszenie projektu, uchwalenie, wykonanie. Dopiero w tym momencie możemy powiedzieć, że RM wykonuje tamten program wieloletni, który nie znalazł żadnego odzwierciedlenia, nawet pośredniego w nowej ustawie budżetowej, naruszyła prawo, bo norma konstytucyjna ma tu tak treść precyzyjną, w której wprost ustanawia nakazy, zakazy i uprawnienia. Jest tylko jedna ustawa budżetowa w danym roku.
Kiedy mamy do czynienia z symetrią przepisów wyższej rangi jaką jest konstytucja z przepisem niższej rangi jaką jest ustawa, ale tak szczególnej symetrii, że to samo jest objęte zakazem lub nakazem konstytucji a norma ustawowa działa inaczej (np. norma ustawowa mówi: „nie toczy się postępowanie w stosunku do posła, chyba, że sejm wyrazi zgodę”, a norma konstytucyjna mówi „toczy się, chyba, że sejm postanowi zawiesić”.
Sąd mówi, że stosuje się ten przepis późniejszy i wyższy. To nie ma nic wspólnego z odmową, z negacją ustawy aktem tej samej rangi późniejszym, albo wyższej rangi albo tzw. desuetudo

Zasady dzielenia się atrybutami władzy finansowej w porządku wewnętrznym

admin — Sat, 28 Jun 2008 19:34:23 +0000

Z zasady ustrojowe s ą określane przez konstytucję:
1) zasada decentralizacji finansów
2) zasada koncentracji w zarządzaniu finansów publicznych
Są to zasady przeciwstawne. Mają podstawę w mentalności naszego ustroju. Zasadę1 wyraża art.115 i 16 k`97, znajduje dalsze rozwiązania w art.165, 166, 168 k`97. Podmiotami, co do których istnieje możność przekazania władztwa finansowego są tylko lokalne wspólnoty samorządowe (nie partie, związki, stowarzyszenia, państwowe osoby prawne). tylko samorząd może wprowadzić samoopodatkowanie na swoim terenie. Żadne inne jednostki sektora finansów, czy inne publiczne podmioty nie mogą mieć prawa stanowienia przepisów określające obowiązki świadczeń o charakterze publicznym ( one mogą pobierać świadczenia publiczne).
Art.168 – min. standard wypływa z Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego. nie chodzi o prawo stanowienia danin przypadających samorządom ale także daniny, co do wysokości której decyduje organ samorządu.
Pol. Konstyt. statuuje tylko samorządu terytorialnego jako władzy publicznej. Art.16 ust.2 samorząd sprawuje władzę publiczną, zadania samorządu nie mają charakteru tylko administracji wykonawczej. Decentralizacja samorządu przejawia się we władzy wykonawczej. Decentralizacja fin. publ. jako zasada oznacza, że państwo zrzeka się, by atrybuty tego władztwa dotyczące stanowienia i wykonywania prawa danin były zastrzeżone tylko jemu. Część tej władzy konstytucja przekazuje samorządowi. Organy samorządu mają najszerszy zakres władztwa finan. przekazany wraz ze stosowaniem prawem, a nie jego stanowienia. Mają w granicach ustawowych prawo stanowienia o wysokości podatków, opłat stanowiących dochody lokalne. Określane jest to w doktrynie jako władztwo finansowe samorządu terytorialnego. W 1 etapie orzeczenie NSA dotyczy podatków i opłat lokalnych po 90-tym roku odnowiono samorząd interpretacji prawa do wprowadzenie ulg i zwolnień, które znacząco różnicowałoby sytuację podatkową danej gminy. NSA powoływało się na powszechny obowiązek podatkowy. Ta linia orzecznicza jest kontynuowana. Niewątpliwie samorząd teryt. ma prawo określenia normatywnie pewnych ulg i zwolnień o charakterze powszechnym na terenie gminy, wyrażając w ten sposób własne preferencje w gminach uwzględniając własne cele socjalne. Skutki finansowe ulg i zwolnień powinien ponosić przede wszystkim sam samorząd – polityczne i prawne.
Czy obowiązuje zasada in dubio pro fisco, czyli w razie wątpliwości na korzyść interesu fiskalnego państwa, czy też odwrotnie, tak jak w wielu podręcznikach jest to podawane w razie wątpliwości na korzyść podatnika.
Zajęłam stanowisko na poprzednim wykładzie, że obydwa tego rodzaju rozumowania wydają mi się nieodpowiednie jako generalne zasady wykładni prawa daninowego, w ogóle prawa finansowego. Zważyć bowiem należy to, iż prawo finansowe należy do dziedzin, które opierają się na wyraźnej reglamentacji polityczno – prawnej lub negatywno – prawnej.
Inaczej mówiąc z góry zakładamy czy tego rodzaju wątpliwości powinny zaistnieć czy nie powinny w porządku prawnym. A więc konieczność stosowania tego rodzaju dyrektyw w razie wątpliwości na korzyść podatnika, w razie wątpliwości na korzyść SP.
Czy w prawie finansowym zastosowalność, co do zasady któryś z tych dyrektyw jest dopuszczalna czy nie? Moim zdaniem nie!!! Prawa i obowiązki muszą być wprost sformułowane w ustawie. Inaczej mówiąc to ustawodawca rozstrzyga o wielkości i sposobie realizacji obowiązku podatkowego.
To ustawodawca rozstrzyga również w sprawach ustrojowych o kompetencjach organów. Wtedy możemy powiedzieć, że przy ustalaniu znaczenia przepisu obowiązuje: zasada domniemania jasnego, wyraźnego nałożenia obowiązku lub określonego uprawnienia. Bez którego to wyraźnego określenia zgodnie z zasadą przyzwoitej legislacji ani obowiązek ani uprawnienia nie powstają. Chyba, że da się odtworzyć ratio legis przepisu. Trzeba powiedzieć, że ustalając znaczenie przepisu powinniśmy się kierować z mocy charakteru konstytucji, która mówi, że obowiązuje, a więc jest domniemanie treści normatywnej konstytucji tak jak każdego innego aktu. Tyle, że hierarchicznie wyższego.
Ustalając znaczenie przepisu kierujemy się również wartościami i zasadami konstytucyjnymi wyrażonymi ogólnie. Do takiej interprtacji przepisów są obowiązane wszystkie władze i organy. Dlatego, że zgodnie z art.8 konstytucja jest najwyższym aktem prawnym.
Czyli z hierarchicznego położenia konstytucji wynika, iż dyrektywy interpretacyjne i zasady muszą mieć swoje oparcie w konstytucji. Nasza konstytucja jest częścią prawa pozytywnego. Nie ma wartości ani zasad które są tymi dyrektywami, które nazywał prof. Wróblewski interpretacyjnymi drugiego stopnia, które by nie znajdowały poparcia wkonstytucji.
Należy pamiętać, że to powołanie się, ten obowiązek odwołania się od konstytucji nie oznacza, iż prawo albo obowiązek mogą być wyrażone w prawie finansowym inaczej, czyli w sposób dorozumiany, a nie wprost z ustawy albo innego aktu normatywnego.
Nie możemy wyprowadzać z obowiązku powszechności płacenia podatku wynikającego z art.84 konstytucji obowiązek płacenia konkretnego podatku. A więc mówienie, że w razie wątpliwości należy domniemywać istnienia obowiązku podatkowego. Nie ma takiego domniemania, nie można wyprowadzać go z konstytucji. Nie na tym polega interpretacja zgodna z konstytucją.
Obok tych dyrektyw mamy też dyrektywy wynikające z przepisów materialnych i proceduralnych danej dziedziny prawa. Jeżeli więc mówi się o uwzględnieniu słusznego interesu strony czy interesu podatnika no to taką zasadę należy rozumieć nie tylko procesowo, ale również materialno – prawnie.
A więc jeżeli się da w samym postępowaniu przy rozstrzyganiu należy uwzględnić słuszny interes, tylko proszę zważyć, że znaczenie w prawie finansowym uwzględnienia tego interesu jest szerokie czy wąskie? Niesłychanie wąskie, gdyż za pomocą słusznego interesu strony, podatnika można znieść obowiązek podatkowy bądź rozszerzyć go? Ani tego, ani tego dokonywać nie wolno!
W naszym systemie prawa finansowego w którym nie ma klauzuli nadużycia lub obejścia prawa podatkowego i innych tego rodzaju przepisów będących pewnymi klauzulami, normami o nieostrym zakresie znaczeniowym. Skoro ich nie ma, to to prawo jest bardzo spozytywizowane i pierwsza rzecz”: jesteśmy zobowiązani podobnie jak organy ustalić znaczenie przepisu precyzyjnie, znaczenie w ogólnym porządku prawnym.